Kuşlarda kuyruğun nefes alıp verirken düzenli şekilde aşağı-yukarı hareket etmesi, özellikle dinlenme sırasında belirginse, solunum güçlüğünün önemli belirtilerinden biri olabilir.
Muhabbet kuşu, sultan papağanı, Jako ve diğer papağan türlerinde bu hareket bazen sahipler tarafından “kuyruğu sallanıyor”, “nefes aldıkça kuyruğu oynuyor” veya “kuyruğu pompa gibi hareket ediyor” şeklinde tarif edilir.
Ancak bu bulgu tek başına bir hastalığın adı değildir. Kuşun normalden daha fazla solunum eforu harcadığını gösterebilir ve altında farklı nedenler bulunabilir.
Kuşlarda Kuyruk Sallanması Neden Olur?
Kuşların solunum sistemi memelilerden oldukça farklıdır. Akciğerlerin yanında hava keseleri de solunum sisteminin önemli bir parçasıdır.
Solunum güçleştiğinde göğüs ve karın kaslarının daha fazla çalışması gerekir. Bu artan solunum hareketi sırasında kuyruk da nefesle senkron şekilde aşağı-yukarı hareket edebilir.
Bu durum veteriner hekimlikte sıklıkla “tail bobbing” olarak tanımlanır.
Hangi Hastalıklarda Görülebilir?
Kuyruk hareketi yalnızca bakteriyel bir solunum yolu enfeksiyonunda görülmez.
Olası nedenler arasında:
- Üst veya alt solunum yolu enfeksiyonları
- Hava kesesi hastalıkları
- Akciğer enfeksiyonları
- Aspergilloz gibi fungal enfeksiyonlar
- Trakea veya syrinx bölgesindeki problemler
- Solunum yollarında yabancı cisim veya tıkanıklık
- Karaciğer büyümesi
- Karın içerisindeki kitleler veya organ büyümeleri
- Yumurtlama problemleri
- Kalp hastalıkları
- Toksik gaz veya duman maruziyeti
- Travma
yer alabilir.
Bu nedenle yalnızca kuyruk hareketine bakılarak “kuş üşütmüş” veya “solunum yolu enfeksiyonu olmuş” şeklinde tanı koymak doğru değildir.
Her Kuyruk Hareketi Hastalık Mıdır?
Kuş yeni uçmuşsa, korkmuşsa veya yoğun şekilde hareket etmişse kısa süreli solunum hızlanması ve buna eşlik eden hafif kuyruk hareketi görülebilir.
Ancak kuş sakin şekilde tünek üzerinde dururken kuyruğu her nefeste belirgin olarak aşağı-yukarı hareket ediyorsa bu durum normal kabul edilmemelidir.
Özellikle hareket sürekli hale gelmişse veteriner muayenesi gerekir.
Hangi Belirtiler Daha Ciddidir?
Kuyruk hareketine aşağıdaki belirtilerden biri eşlik ediyorsa solunum sıkıntısı daha ciddi olabilir:
- Açık ağızla nefes alma
- Boynu uzatarak nefes almaya çalışma
- Nefes alırken ıslık, tıkırtı veya hırıltı sesi
- Kanatları vücuttan uzak tutma
- Tünekte duramama
- Kafes tabanında oturma
- Sürekli kabarma
- Uyku hali ve halsizlik
- İştahsızlık
- Ses değişikliği
- Konuşmanın veya ötmenin azalması
Özellikle açık ağız solunumu ve belirgin kuyruk hareketi birlikte görülüyorsa kuş mümkün olduğunca az strese sokularak değerlendirilmelidir.
Muayenede Neler Yapılır?
Solunum problemi olan kuşlarda ilk değerlendirme çoğu zaman kuşa hemen dokunmadan yapılır.
Veteriner hekim;
- Solunum sayısını ve solunum eforunu
- Kuyruk hareketini
- Kuşun duruş pozisyonunu
- Açık ağız solunumu olup olmadığını
- Solunum sırasında ses bulunup bulunmadığını
- Genel kondisyonunu
değerlendirir.
İleri solunum sıkıntısı bulunan kuşlarda fazla elle tutmak bile solunum yükünü artırabileceğinden önce oksijenizasyon ve stabilizasyon gerekebilir.
Röntgen Neden Önemlidir?
Kuşlarda aynı solunum belirtisinin altında birbirinden tamamen farklı hastalıklar bulunabilir.
Radyografik değerlendirme ile;
- Akciğer alanları
- Hava keseleri
- Karaciğer büyüklüğü
- Kalp silueti
- Yumurtalar
- Karın içerisindeki kitleler
- Metal veya yabancı cisimler
hakkında önemli bilgiler elde edilebilir.
Bu nedenle özellikle tekrarlayan veya uzun süredir devam eden kuyruk hareketlerinde yalnızca semptomatik ilaç kullanmak yerine altta yatan nedenin araştırılması önemlidir.
Kuşumun Kuyruğu Sallanıyor, Ne Yapmalıyım?
Kuş sakin durumdayken kuyruğun nefesle birlikte sürekli hareket edip etmediğini gözlemleyin.
Mümkünse kuşu strese sokmadan kısa bir video kaydı alın. Muayene sırasında kuş heyecanlandığında solunum şekli değişebildiğinden evde çekilmiş videolar veteriner hekim açısından oldukça değerli olabilir.
Kuyruk hareketi devam ediyorsa veya beraberinde solunum sesi, halsizlik, kabarma ya da açık ağız solunumu bulunuyorsa kuş veterineri tarafından değerlendirilmesi önerilir.
Smokin Veteriner Kliniği
Kuşlarda solunum sistemi hastalıklarının değerlendirilmesinde fizik muayene, solunum gözlemi ve gerekli vakalarda radyografik görüntüleme birlikte değerlendirilmelidir.
Muhabbet kuşu, sultan papağanı, Jako ve diğer egzotik kuş türlerinde solunum problemlerinin erken değerlendirilmesi önemlidir.